Background

Çocukluk Çağında İnmemiş Testis



          Testisler anne karnındaki yaşamın 8. haftasında çocuğun da karnının içinde oluşurlar. Gebeliğin yedinci ayına dek karın içinde duran testisler anne ve çocuktan gelen bazı hormon ve etmenlerin etkisiyle kasık kanalına girerek torbalara (skrotum) doğru olan göçlerine başlarlar. Torbaya inen testisler arka tarafa doğru yapışarak göçlerini tamamlamış olurlar. İşte, testislerin bu göç yolu üzerinde herhangi bir yerde duraklaması inmemiş testis olarak bilinir. Bu nedenle inmemiş testis, karın içinden torbaların girişine dek herhangi bir yerde bulunabilir...


      Testislerin inmesini etkileyen birçok etmen vardır. Anneden ve çocuktan kaynaklanan hormonlar hem testislerin olgunlaşmasını hem de aşağı doğru hareketini sağlar. Testislerin inişinde etkili olan ve hormon benzeri etki gösteren birçok etmen tanımlanmıştır. Hormonların ve bu etmenlerin salgılanmaması ya da yetersiz salgılanması, testislerin inişini olumsuz olarak etkiler. Bunların dışında
testisin beslenmesini sağlayan damarsal yapının kısalığı ve kasık bölgesinde yağ dokusunun fazla bulunması da testislerin inişini olumsuz olarak etkileyebilir.

      Zamanında doğmuş olan bir bebekte testislerin yerinde olması beklenir. Eğer bebek erken doğmuşsa (prematüre), göç henüz devam ettiğinden testisler doğal olarak henüz inmemiş olabilir. Bebeklerin rutin kontrollerinde kasık ve torbaların incelenmesi ile tanı kolaylıkla konabilir. Torbada olmayan bir testis kasık bölgesinde ele gelebilir. Ele gelen testisi görüntülemek için başka herhangi bir yönteme gerek yoktur. İnmemiş testis % 60-70 oranında sağda, % 20-30 oranında solda ve % 10-20 oranında da iki taraflı olabilir.

      Testislerin başlıca iki ana görevi vardır: 1) erkeklik hormonu olan testosteronun salgılanması, 2) erkeklik hücrelerinin bulunduğu spermin yapımı. Testosteron yapımı anne karnındayken, sperm üretimi ise ancak çocuk ergenlik çağına ulaştığında başlar. Bir testisin sperm üretimini sağlıklı olarak gerçekleştirebilmesi için olması gereken yerde, yani torba (skrotum) içinde olması gereklidir. Karın içinde kalan testisler tam olarak gelişemeyip hücresel işlevlerini yerine getiremeyebilir. Bunun en önemli nedeni, sıcaklığın testis hücrelerinin çalışmasını olumsuz olarak etkilemesidir. Torba içinde doku sıcaklığı karın içine göre 2-2,5 derece daha düşüktür. İnmemiş testisin ameliyat edilmesinin temel gerekçesi de budur.

      Bir testis ele gelmiyorsa dört olasılık söz konusudur: 1) Testis hiç oluşmamıştır, 2) testis kasık kanalına doğru göç etmeyerek karın içinde kalmıştır, 3) testis oluşmuş ancak herhangi bir nedenle kaybolmuştur (erimiştir), 4) ya da iniş yolunun dışında başka bir yerde yerleşmiştir (ektopik testis). Eğer fiziksel inceleme sırasında testis ele gelmiyorsa o zaman başta ultrasonografi olmak üzere MRI (magnetik rezonans görüntüleme) ya da BT (bilgisayarlı tomografi) yapılarak görüntülenmeye çalışılır. Günümüzde giderek daha sık kullanılan laparoskopi ise, ele gelmeyen ve karın içinde olduğu düşünülen testislerde hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Karın içine özel aygıtlarla girilerek varsa testis ve damarları görülür, yapılabiliyorsa testis indirilir.

      Fiziksel inceleme sırasında ele gelmeyen testis için (karın içinde olması dışında) iki olasılık daha söz konusudur:

1) Testis karından çıkıp torbalara doğru ilerlerken yolunu değiştirip olmaması gereken bir yerde takılmış olabilir (ektopik testis),

2) ya da testis inişini tamamlamış ancak torbaya yapışmadığı için hareketlidir ve fiziksel inceleme sırasında yerinde bulunamaz (utangaç- retraktil testis).

     Birinci durum inmemiş testis olarak kabul edilmelidir. İkinci durumda ise, testis bulunduğu yerden kolaylıkla torbaya indirilebilir, ancak bağlı olduğu kasın (kremasterik kas) kasılması ile yeniden yukarı kaçabilir.

      Testisler karın içinden torbalara doğru inerken karın zarını da aşağı doğru çekerler. Böylece karın zarı balonlaşarak kasık kanalı içine girmiş olur. Testisler torba içine yerleştiğinde balonlaşan karın zarının kapanarak kaybolması gerekir. Eğer testis yerine inmez ise bu kapanma da gerçekleşmez. Bu nedenle, inmemiş testisi olan hastaların önemli bir kısmında aynı zamanda kasık fıtığı da bulunmaktadır.

      İnmemiş testisin tedavi yöntemi cerrahidir: Cerrahi yöntemle testisin yerine indirilmesi orşiopeksi olarak isimlendirilir. Yenidoğan döneminde inmemiş testis tanısı alan hastalarda eğer fiziksel inceleme sırasında testis ele geliyorsa bunun kendiliğinden inebilme olasılığı vardır. Bu durum özellikle prematüre
bebekler için geçerlidir. Çünkü, bu bebekler doğdukları zaman henüz gelişimlerini tamamlayamadıklarından testislerin de yerlerinde olmaması şaşırtıcı değildir. Zamanında doğmuş bir bebekte testislerin inişine bir şans tanımak amacıyla 6- 12 aya kadar beklenebilir. Eğer testisler ele gelmiyorsa, görüntüleme yöntemleri ile araştırıldıktan sonra daha erken bir dönemde girişim yapılması testisin zedelenmesini önlemek açısından önem taşımaktadır.

     İnmemiş testis ameliyatında temel ilke, testisin bulunduğu yerden alınarak olması gereken yere getirilmesidir. Bunun için kasıktan yapılan bir kesi ile testis bulunur. Genellikle küçük de olsa bir fıtık kesesi olduğundan bu onarılır ve ardından torbada oluşturulan bir cebin içine indirilerek buraya tespit edilir. Ancak, testisin her zaman kolaylıkla indirilemeyeceği bilinmelidir. Bu durumun ameliyattan önce anlaşılması zordur. Bir testis ne kadar yukardaysa inme şansı o kadar azdır. Testisin indirilmesinde en önemli etken gelen (arter) ve giden (ven) damarların uzunluğudur. Eğer damarlar kısaysa testisin gergin olmadan ulaşabildiği yere kadar getirilip bırakılması ve daha sonraki yıllarda yeniden ameliyat edilerek indirilmeye çalışılması en uygun yöntemdir. Cerrahi işlem sırasında testisin çalışması için yaşamsal önemi olan damarların ve sperm kanalının zedelenmemesine büyük özen gösterilmelidir. Bu nedenle, inmemiş testis cerrahisinin deneyimli Çocuk Cerrahları tarafından yapılması büyük önem taşımaktadır.

      İnmemiş testis ameliyatları günübirlik olarak yapılır. Günübirlik ameliyatlarda (özel bir durum söz konusu değilse) hasta geceyi hastanede geçirmez. Ameliyat tarihinden bir gün önce hastanın ameliyat öncesi değerlendirmesi yapılır. Bunun için hasta hem ameliyatı gerçekleştirecek hekim ve hem de anestezi uzmanı tarafından görülür, fiziksel ve gerekli olan kan incelemeleri yapılır. Cerrahi girişim sırasında genel anestezi uygulanacağından hastanın ameliyat günü aç olarak gelmesi gereklidir. Açlık süresi yaşa göre değiştiğinden her hasta için farklıdır. Ameliyat günü hasta kendisine belirtilen süre kadar aç kalarak hastaneye gelir. Ameliyat işlemi bittikten sonra hasta yatırılarak izlenir. Anestezik ilaçların etkisi geçip ağızdan beslendikten sonra hekim tarafından görülür ve gerekli ilaçlar yazılarak kontrole gelmek üzere gönderilir.

      Ektopik testis saptanan çocuklar da inme olasılığı olmadığından ameliyat edilmelidir. Utangaç (retraktil) testislerde ise, testisin davranışına göre karar verilmelidir. Eğer testis genellikle yerinde değilse ya da yerine çekilip bırakıldığında hemen yukarı doğru kaçıyorsa ameliyat edilmeli, diğer durumlarda ise belli aralıklarla izlenmelidir.

     Bir inmemiş testis ameliyatından sonra en sık görülebilecek komplikasyonlar şunlardır: Yara enfeksiyonu, torba (skrotum) içine kanama, testisin yeniden yukarı kaçması, testise gelen damarların zedelenmesi sonrasında küçülerek erimesi (testis nekrozu), sperm kanalının zedelenmesine bağlı olarak ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek üreme ile ilgili sorunlar.

Sağlıklı günler dileklerimle,

Doç. Dr. İrfan Serdar ARDA
Çocuk Cerrahisi Uzmanı

Özel Şar Hastanesi
Çocuk Cerrahisi Birimi
Rize

Telefon : 0.464.212 11 03
e-posta adresi : drserdar.arda@gmail.com

Tasarım ve Yazılım: Rizedeyiz Bilgi İşlem